bā yuè qiū gāo fēng nù háo, juǎn wǒ wū shàng sān chóng máo. máo fēi dù jiāng sǎ jiāng jiāo, gāo zhě guà juàn cháng lín shāo. xià zhě piāo zhuǎn chén táng ào, nán cūn qún tóng qī wǒ lǎo wú lì. rěn néng duì miàn wéi dào zéi, gōng rán bào máo rù zhú qù. chún jiāo kǒu zào hū bù dé, guī lái yǐ zhàng zì tàn xī. é qǐng fēng dìng yún mò sè, qiū tiān mò mò xiàng hūn hēi. bù qīn duō nián lěng sì tiě, jiāo ér è wò tà lǐ liè. chuáng chuáng wū lòu wú gān chù, yǔ jiǎo rú má wèi duàn jué. zì jīng sāng luàn shǎo shuì mián, cháng yè zhān shī hé yóu chè. ān dé guǎng shà qiān wàn jiān, dà bì tiān xià hán shì jù huān yán. fēng yǔ bù dòng ān rú shān, wū hū! hé shí yǎn qián tū wù jiàn cǐ wū? wú lú dú pò shòu dòng sǐ yì zú.

秋高：秋深。怒号：大声吼叫。三重茅：几层茅草。三，泛指多。挂罥：挂着，挂住。罥，挂。长林梢：高高的树梢。飘转：飘飞旋转。沉塘坳：沉到池塘水边低洼处。南邨：南村。邨，同“村”。欺：欺负。忍能：忍心这样。对面：当面。为盗贼：做偷盗的事。公然：公开地。竹去：竹林里去。唇焦口燥：嘴唇干裂，口干舌燥。呼不得：喝止不住。倚仗：拄着拐杖。仗，同“杖”。叹息：叹气。俄顷：一会儿。风定：风停了。云墨色：云像墨一样黑。秋天：秋日的天空。漠漠：阴沉迷蒙的样子。向昏黑：渐渐黑下来。布衾：布被子。恶卧：睡相不好。踏里裂：把被里蹬破了。牀牀：床头。屋漏：屋顶漏雨。无干处：没有干燥的地方。雨脚如麻：雨点像麻线一样密集。未断绝：没有停歇。自经：自从经历。丧乱：战乱，指安史之乱。少睡眠：睡眠很少。沾湿：被雨水沾湿。何由彻：如何挨到天亮。彻，通，这里指天亮。安得：怎么才能得到。广厦：宽敞的大房子。千万间：极言其多。大庇：广泛地庇护。天下寒士：天下贫寒的读书人。俱：都。欢颜：欢快的脸色。风雨不动：风雨中也不动摇。安如山：像山一样安稳。呜呼：叹词。何时：什么时候。眼前：眼前。突兀：高耸的样子。见：同“现”，出现。此屋：这样的房屋。吾庐：我的茅屋。独破：唯独破败。受冻死：受冻而死。亦足：也值得，也满足。

全诗写秋风破屋、屋漏难眠的遭遇，由个人之苦推及天下寒士，表现诗人推己及人、忧国忧民的博大胸怀。前段叙事，写风卷茅草、群童抱茅、夜雨屋漏；后段抒情，以“安得广厦千万间”的呼喊，表达舍己为人的崇高理想。语言质朴，感情深沉。