臣密言:臣以险衅,夙遭闵凶。生孩六月,慈父见背;行年四岁,舅夺母志。祖母刘愍臣孤弱,躬亲抚养。臣少多疾病,九岁不行,零丁孤苦,至於成立。既无伯叔,终鲜兄弟,门衰祚薄,晚有儿息。外无期功强近之亲,内无应门五尺之僮,茕茕孑立,形影相吊。而刘夙婴疾病,常在牀蓐,臣侍汤药,未曾废离。(愍 一作:悯 茕茕
孑立
一作:
独立
)
逮奉圣朝,沐浴清化。前太守臣逵察臣孝廉;後刺史臣荣举臣秀才。臣以供养无主,辞不赴命。诏书特下,拜臣郎中,寻蒙国恩,除臣洗马。猥以微贱,当侍东宫,非臣陨首所能上报。臣具以表闻,辞不就职。诏书切峻,责臣逋慢;郡县逼迫,催臣上道;州司临门,急於星火。臣欲奉诏奔驰,则刘病日笃,欲苟顺私情,则告诉不许。臣之进退,实爲狼狈。
伏惟圣朝以孝治天下,凡在故老,犹蒙矜育,况臣孤苦,特爲尤甚。且臣少仕僞朝,历职郎署,本图宦达,不矜名节。今臣亡国贱俘,至微至陋,过蒙拔擢,宠命优渥,岂敢盘桓,有所希冀!但以刘日薄西山,气息奄奄,人命危浅,朝不虑夕。臣无祖母,无以至今日,祖母无臣,无以终余年。母孙二人,更相爲命,是以区区不能废远。
臣密今年四十有四,祖母今年九十有六,是臣尽节於陛下之日长,报养刘之日短也。乌鸟私情,愿乞终养。臣之辛苦,非独蜀之人士及二州牧伯所见明知,皇天后土,实所共监。愿陛下矜悯愚诚,听臣微志,庶刘侥幸,保卒余年。臣生当陨首,死当结草。臣不胜犬马怖惧之情,谨拜表以闻。(祖母 一作:祖母刘)
注音
chén mì yán : chén yǐ xiǎn xìn , sù zāo mǐn xiōng 。 shēng hái liù yuè , cí fù jiàn bèi ; xíng nián sì suì , jiù duó mǔ zhì 。 zǔ mǔ liú mǐn chén gū ruò , gōng qīn fǔ yǎng 。 chén shǎo duō jí bìng , jiǔ suì bù xíng , líng dīng gū kǔ , zhì yú chéng lì 。 jì wú bó shū , zhōng xiǎn xiōng dì , mén shuāi zuò bó , wǎn yǒu ér xī 。 wài wú jī gōng qiǎng jìn zhī qīn , nèi wú yìng mén wǔ chǐ zhī tóng , qióng qióng jié lì , xíng yǐng xiāng diào 。 ér liú sù yīng jí bìng , cháng zài chuáng rù , chén shì tāng yào , wèi céng fèi lí 。 ( mǐn yī zuò : mǐn qióng qióng
jié lì
yī zuò :
dú lì
)
dài fèng shèng cháo , mù yù qīng huà 。 qián tài shǒu chén kuí chá chén xiào lián ; hòu cì shǐ chén róng jǔ chén xiù cái 。 chén yǐ gōng yǎng wú zhǔ , cí bù fù mìng 。 zhào shū tè xià , bài chén láng zhōng , xún méng guó ēn , chú chén xiǎn mǎ 。 wěi yǐ wēi jiàn , dāng shì dōng gōng , fēi chén yǔn shǒu suǒ néng shàng bào 。 chén jù yǐ biǎo wén , cí bù jiù zhí 。 zhào shū qiè jùn , zé chén bū màn ; jùn xiàn bī pò , cuī chén shàng dào ; zhōu sī lín mén , jí yú xīng huǒ 。 chén yù fèng zhào bēn chí , zé liú bìng rì dǔ , yù gǒu shùn sī qíng , zé gào sù bù xǔ 。 chén zhī jìn tuì , shí wéi láng bèi 。
fú wéi shèng cháo yǐ xiào zhì tiān xià , fán zài gù lǎo , yóu méng jīn yù , kuàng chén gū kǔ , tè wèi yóu shèn 。 qiě chén shào shì wěi cháo , lì zhí láng shǔ , běn tú huàn dá , bù jīn míng jié 。 jīn chén wáng guó jiàn fú , zhì wēi zhì lòu , guò méng bá zhuó , chǒng mìng yōu wò , qǐ gǎn pán huán , yǒu suǒ xī jì ! dàn yǐ liú rì bó xī shān , qì xī yǎn yǎn , rén mìng wēi qiǎn , zhāo bù lǜ xī 。 chén wú zǔ mǔ , wú yǐ zhì jīn rì , zǔ mǔ wú chén , wú yǐ zhōng yú nián 。 mǔ sūn èr rén , gèng xiāng wèi mìng , shì yǐ qū qū bù néng fèi yuǎn 。
chén mì jīn nián sì shí yǒu sì , zǔ mǔ jīn nián jiǔ shí yǒu liù , shì chén jìn jié yú bì xià zhī rì cháng , bào yǎng liú zhī rì duǎn yě 。 wū niǎo sī qíng , yuàn qǐ zhōng yǎng 。 chén zhī xīn kǔ , fēi dú shǔ zhī rén shì jí èr zhōu mù bó suǒ jiàn míng zhī , huáng tiān hòu tǔ , shí suǒ gòng jiān 。 yuàn bì xià jīn mǐn yú chéng , tīng chén wēi zhì , shù liú jiǎo xìng , bǎo zú yú nián 。 chén shēng dāng yǔn shǒu , sǐ dāng jié cǎo 。 chén bù shèng quǎn mǎ bù jù zhī qíng , jǐn bài biǎo yǐ wén 。 ( zǔ mǔ yī zuò : zǔ mǔ liú )