秦王使人谓安陵君曰:“寡人慾以五百里之地易安陵,安陵君其许寡人!”安陵君曰:“大王加惠,以大易小,甚善;虽然,受地於先王,愿终守之,弗敢易!”秦王不说。安陵君因使唐雎使於秦。(说 通:悦)
秦王谓唐雎曰:“寡人以五百里之地易安陵,安陵君不听寡人,何也?且秦灭韩亡魏,而君以五十里之地存者,以君爲长者,故不错意也。今吾以十倍之地,请广於君,而君逆寡人者,轻寡人与?”唐雎对曰:“否,非若是也。安陵君受地於先王而守之,虽千里不敢易也,岂直五百里哉?”
秦王怫然怒,谓唐雎曰:“公亦尝闻天子之怒乎?”唐雎对曰:“臣未尝闻也。”秦王曰:“天子之怒,伏屍百万,流血千里。”唐雎曰:“大王尝闻布衣之怒乎?”秦王曰:“布衣之怒,亦免冠徒跣,以头抢地耳。”唐雎曰:“此庸夫之怒也,非士之怒也。夫专诸之刺王僚也,彗星袭月;聂政之刺韩傀也,白虹贯日;要离之刺庆忌也,仓鹰击於殿上。此三子者,皆布衣之士也,怀怒未发,休祲降於天,与臣而将四矣。若士必怒,伏屍二人,流血五步,天下缟素,今日是也。”挺剑而起。
秦王色挠,长跪而谢之曰:“先生坐!何至於此!寡人谕矣:夫韩、魏灭亡,而安陵以五十里之地存者,徒以有先生也。”
注音
qín wáng shǐ rén wèi ān líng jūn yuē : “ guǎ rén yù yǐ wǔ bǎi lǐ zhī dì yì ān líng , ān líng jūn qí xǔ guǎ rén ! ” ān líng jūn yuē : “ dà wáng jiā huì , yǐ dà yì xiǎo , shèn shàn ; suī rán , shòu dì yú xiān wáng , yuàn zhōng shǒu zhī , fú gǎn yì ! ” qín wáng bù yuè 。 ān líng jūn yīn shǐ táng jū shǐ yú qín 。 ( yuè tōng : yuè )
qín wáng wèi táng jū yuē : “ guǎ rén yǐ wǔ bǎi lǐ zhī dì yì ān líng , ān líng jūn bù tīng guǎ rén , hé yě ? qiě qín miè hán wáng wèi , ér jūn yǐ wǔ shí lǐ zhī dì cún zhě , yǐ jūn wéi zhǎng zhě , gù bù cuò yì yě . jīn wú yǐ shí bèi zhī dì , qǐng guǎng yú jūn , ér jūn nì guǎ rén zhě , qīng guǎ rén yǔ ? ” táng jū duì yuē : “ fǒu , fēi ruò shì yě . ān líng jūn shòu dì yú xiān wáng ér shǒu zhī , suī qiān lǐ bù gǎn yì yě , qǐ zhí wǔ bǎi lǐ zāi ? ”
qín wáng fú rán nù , wèi táng jū yuē : “ gōng yì cháng wén tiān zǐ zhī nù hū ? ” táng jū duì yuē : “ chén wèi cháng wén yě 。 ” qín wáng yuē : “ tiān zǐ zhī nù , fú shī bǎi wàn , liú xuè qiān lǐ 。 ” táng jū yuē : “ dà wáng cháng wén bù yī zhī nù hū ? ” qín wáng yuē : “ bù yī zhī nù , yì miǎn guān tú xiǎn , yǐ tóu qiāng dì ěr 。 ” táng jū yuē : “ cǐ yōng fū zhī nù yě , fēi shì zhī nù yě 。 fú zhuān zhū zhī cì wáng liáo yě , huì xīng xí yuè ; niè zhèng zhī cì hán kuǐ yě , bái hóng guàn rì ; yāo lí zhī cì qìng jì yě , cāng yīng jī yú diàn shàng 。 cǐ sān zǐ zhě , jiē bù yī zhī shì yě , huái nù wèi fā , xiū jìn jiàng yú tiān , yǔ chén ér jiāng sì yǐ 。 ruò shì bì nù , fú shī èr rén , liú xuè wǔ bù , tiān xià gǎo sù , jīn rì shì yě 。 ” tǐng jiàn ér qǐ 。
qín wáng sè náo , cháng guì ér xiè zhī yuē : “ xiān shēng zuò ! hé zhì yú cǐ ! guǎ rén yù yǐ : fú hán 、 wèi miè wáng , ér ān líng yǐ wǔ shí lǐ zhī dì cún zhě , tú yǐ yǒu xiān shēng yě 。 ”