予闻世谓诗人少达而多穷,夫岂然哉?盖世所传诗者,多出於古穷人之辞也。凡士之蕴其所有,而不得施於世者,多喜自放于山巅水涯之外,见虫鱼草木风云鸟兽之状类,往往探其奇怪,内有忧思感愤之郁积,其兴於怨刺,以道羁臣寡妇之所叹,而写人情之难言。盖愈穷则愈工。然则非诗之能穷人,殆穷者而後工也。
予友梅圣俞,少以荫补爲吏,累举进士,辄抑於有司,困於州县,凡十余年。年今五十,犹从辟书,爲人之佐,郁其所蓄,不得奋见於事业。其家宛陵,幼习於诗,自爲童子,出语已惊其长老。既长,学乎六经仁义之说,其爲文章,简古纯粹,不求苟说於世。世之人徒知其诗而已。然时无贤愚,语诗者必求之圣俞;圣俞亦自以其不得志者,乐於诗而发之,故其平生所作,於诗尤多。世既知之矣,而未有荐於上者。昔王文康公尝见而叹曰:“二百年无此作矣!”虽知之深,亦不果荐也。若使其幸得用於朝廷,作爲雅、颂,以歌咏大宋之功德,荐之清庙,而追商、周、鲁颂之作者,岂不伟欤!奈何使其老不得志,而爲穷者之诗,乃徒发於虫鱼物类,羁愁感叹之言。世徒喜其工,不知其穷之久而将老也!可不惜哉!
圣俞诗既多,不自收拾。其妻之兄子谢景初,惧其多而易失也,取其自洛阳至於吴兴以来所作,次爲十卷。予尝嗜圣俞诗,而患不能尽得之,遽喜谢氏之能类次也,辄序而藏之。
其後十五年,圣俞以疾卒於京师,余既哭而铭之,因索於其家,得其遗稿千余篇,并旧所藏,掇其尤者六百七十七篇,爲一十五卷。呜呼!吾於圣俞诗论之详矣,故不复云。
庐陵欧阳修序。
注音
yu wen shi wei shi ren shao da er duo qiong, fu qi ran zai? gai shi suo chuan shi zhe, duo chu yu gu qiong ren zhi ci ye. fan shi zhi yun qi suo you, er bu de shi yu shi zhe, duo xi zi fang yu shan dian shui ya zhi wai, jian chong yu cao mu feng yun niao shou zhi zhuang lei, wang wang tan qi qi guai, nei you you si gan fen zhi yu ji, qi xing yu yuan ci, yi dao ji chen gua fu zhi suo tan, er xie ren qing zhi nan yan. gai yu qiong ze yu gong. ran ze fei shi zhi neng qiong ren, dai qiong zhe er hou gong ye.
yǔ yǒu méi shèng yú , shǎo yǐ yìn bǔ wéi lì , lěi jǔ jìn shì , zhé yì yú yǒu sī , kùn yú zhōu xiàn , fán shí yú nián 。 nián jīn wǔ shí , yóu cóng pì shū , wéi rén zhī zuǒ , yù qí suǒ xù , bù dé fèn xiàn yú shì yè 。 qí jiā wǎn líng , yòu xí yú shī , zì wéi tóng zǐ , chū yǔ yǐ jīng qí zhǎng lǎo 。 jì cháng , xué hū liù jīng rén yì zhī shuō , qí wéi wén zhāng , jiǎn gǔ chún cuì , bù qiú gǒu shuō yú shì 。 shì zhī rén tú zhī qí shī ér yǐ 。 rán shí wú xián yú , yǔ shī zhě bì qiú zhī shèng yú ; shèng yú yì zì yǐ qí bù dé zhì zhě , lè yú shī ér fā zhī , gù qí píng shēng suǒ zuò , yú shī yóu duō 。 shì jì zhī zhī yǐ , ér wèi yǒu jiàn yú shàng zhě 。 xī wáng wén kāng gōng cháng jiàn ér tàn yuē : “ èr bǎi nián wú cǐ zuò yǐ ! ” suī zhī zhī shēn , yì bù guǒ jiàn yě 。 ruò shǐ qí xìng dé yòng yú cháo tíng , zuò wéi yǎ 、 sòng , yǐ gē yǒng dà sòng zhī gōng dé , jiàn zhī qīng miào , ér zhuī shāng 、 zhōu 、 lǔ sòng zhī zuò zhě , qǐ bù wěi yú ! nài hé shǐ qí lǎo bù dé zhì , ér wéi qióng zhě zhī shī , nǎi tú fā yú chóng yú wù lèi , jī chóu gǎn tàn zhī yán 。 shì tú xǐ qí gōng , bù zhī qí qióng zhī jiǔ ér jiāng lǎo yě ! kě bù xī zāi !
shèng yú shī jì duō , bù zì shōu shi 。 qí qī zhī xiōng zǐ xiè jǐng chū , jù qí duō ér yì shī yě , qǔ qí zì luò yáng zhì yú wú xīng yǐ lái suǒ zuò , cì wéi shí juàn 。 yǔ cháng shì shèng yú shī , ér huàn bù néng jìn dé zhī , jù xǐ xiè shì zhī néng lèi cì yě , zhé xù ér cáng zhī 。
qí hòu shí wǔ nián , shèng yú yǐ jí zú yú jīng shī , yú jì kū ér míng zhī , yīn suǒ yú qí jiā , dé qí yí gǎo qiān yú piān , bìng jiù suǒ cáng , duō qí yóu zhě liù bǎi qī shí qī piān , wéi yī shí wǔ juàn 。 wū hū ! wú yú shèng yú shī lùn zhī xiáng yǐ , gù bù fù yún 。
lú líng ōu yáng xiū xù 。